In 1820 zijn onze voorouders in Nieuwebrug begonnen met een nieuwe werf. Nadat hun werf, aan de IJssel bij Deventer, door de Franse troepen van Napoleon was platgebrand.
Hier in Nieuwebrug bouwden en repareerden ze houten bedrijfsvaartuigen. Onder andere palingaken die met vis en paling op Londen voeren.
Omstreeks 1910 werden de eerste scherpe jachten gebouwd, van hout natuurlijk, zowel zeil- als motorjachten. Mijn grootvader Hermanus maakte vaak zelf de ontwerpen: meestal niet meer dan een potlood schets waar naar de mallen van hout op ware grote werden gemaakt. Moest er later een groter schip van hetzelfde model worden gebouwd dan werden de mallen wat verder uit elkaar gezet en werden er in het midden wat bredere mallen gebruikt. Mijn vader had les gehad in scheepstekenen en het maken van de diverse berekeningen.
Vanaf 1924 maakte mijn vader Johannes de ontwerpen en begon de werf ook ijzeren geklonken jachten te bouwen. De techniek veranderde zeer sterk met de komst van het electrisch lassen. Het was nu mogelijk veel lichter en sterker te bouwen dan met klinkverbindingen.
In 1955, ik was 19 jaar oud, vond mijn vader dat ik Hermanus, genoeg ervaring had opgedaan om het tekenen en het ontwerpen van hem over te nemen. Vanaf dat moment ontwierp ik de jachten. Dat gebeurde meestal 's avonds, zodat ik ze overdag kon bouwen.
Het ontwerpen was in 1955 nog geheel handwerk, op papier dat door veranderende luchtvochtigheid groter en kleiner werd, met strook latten die braken als de kromming te groot werd en met inkt die vlekken gaf. Berekeningen moesten op papier en uit het hoofd gedaan worden. Alleen al een stabiliteitsberekening koste enkele dagen.
Doordat ik zelf de ontworpen schepen bouwde was ik altijd bezig met het bouwen eenvoudiger en sneller te maken. In 1962 werd het eerste stalen multiknikspant zeiljacht getekend, dat in de zomer van 1963 in de vaart kwam (7.75 meter lang). Het eerste stalen multiknikspant zeiljacht in Europa.
Doordat er goede buis tekenpennen en een polyester tekenfilm kwam, die niet meer zo sterk reageerden op invloeden zoals vocht en temperatuursschommelingen, was het niet meer nodig om een spantenvloer te maken en werden de plaatuitslagen in de tekenkamer gemaakt.
De eerste betaalbare mechanische rekenmachines kwamen. In 1968 kwamen de eerste electronische rekenmachines, met geheugen. Dat alles maakte dat de tekeningen steeds nauwkeuriger werden en er veel meer berekeningen gedaan konden worden. Ondertussen verkochten we steeds meer tekeningen aan andere werven en aan amateurbouwers. Met de plaatuitslagen bespaarden veel werven tijd.
Klik op de foto om de grotere versie te zien.Wij zijn van begin af aan met computers bezig De eerste computer die we aanschaften was een TRS 80 van Tandy, waar we de berekeningen op maakten van de ontworpen schepen die we dan met de plotter uit konden printen. Ook konden de plaatuitslagen van de rompen met de computer gemaakt worden door het invoeren van de spantenlijst. Het ontwikkelen koste heel veel tijd. Overdag bouwen,'s avonds tekenen en 's nachts programmeren. Toen alles goed draaide zonder al te veel bugs, kwam de PC op de markt. Een heel andere machine met een heel ander besturingssysteem zodat de programmas van de TRS 80 er niet meer op draaiden zonder alles op nieuw te moeten programmeren.
Onder tussen hadden we in 1979 een nieuwe bouwwijze geïntroduceerd en laten registreren, namelijk Rondgejoggeld®, een bouwwijze voor het bouwen van metalen rondspant rompen op een eenvoudige en snelle manier. Minimaal 15% besparing in tijd en zeer geschikt voor het bouwen van rondspant schepen door niet ervaren scheepsbouwers. Het moeilijke werk word hier in de tekenkamer gedaan. In de laatste 20 jaar is er met Multi-Surf, MS Dev, Hydro en de opkomst van de CNC machine nog meer veranderd. Vooral in de staal en aluminium jachtbouw.
Tegenwoordig wordt er op veel werven alleen nog maar geassembleerd. Zeker nu ook de houten betimmering en indeling met behulp van M-Surf en MS-Dev door een CNC machines uitgefreesd word, en voor de asemblage word gelakt en geschilderd. En daarna geheel op maat in de in het schip word geplaatst.
In de 50 jaar dat ik mij met de jacht- en scheepsbouw bezig houd is er meer wezenlijk veranderd dan in de vele duizenden jaren daar voor.
Herman Langenberg
